De oudste delen van de huidige Sint-Niklaaskerk dateren vermoedelijk van het einde van de 15e eeuw. Sommige bronnen vermelden zelfs het jaar 1486.
De toenmalige kruiskerk werd in de 18e eeuw licht uitgebreid met:
- twee zijaltaren
- twee nissen aan de hoofdbeuk
In 1863-1864 werd de kerk sterk vergroot met:
- een doopkapel
- een sacristie
- twee zijbeuken
Schade in 1944 en heropbouw
In september 1944 werd de kerk zwaar beschadigd tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het terugtrekkende Duitse leger gebruikte de toren als uitkijkpost. De Engelsen beschoten daarop de toren, waardoor de kerk zwaar werd getroffen.
De commissie voor monumentenzorg besliste ter plaatse dat:
- de toren hersteld kon worden
- drie muren moesten blijven staan (noordelijke en zuidelijke kruisbeuk en oostzijde achter het hoofdaltaar)
Na de heropbouw spreken we vandaag over een driebeukige kerk met:
- kruisbeuk
- koor met zijkapellen
- westertoren
Bij de heropbouw werd de vloer verlaagd. Daardoor moesten oude muren worden ondermetseld en werden oude graven verwijderd. In het torenhuis werden nog enkele oude grafstenen bewaard. Ook werden fundamenten gevonden van een vermoedelijke eerste kruiskerk.
Glasramen en kunstwerken
De meeste glasramen in de kerk zijn niet oud. Bij de heropbouw na de Tweede Wereldoorlog werden nieuwe glasramen geplaatst.
- Het koor met glasramen uit 1894 bleef bewaard.
- In 1950 maakte kunst- en glasschilder Jan Huet (1903-1976) nieuwe glasramen voor de andere vensters.
- Vooral de twee grote glasramen in de dwarsbeuken vallen op, met Sint-Niklaas en de Heilige Willibrordus als centrale figuren.
In de kerk hangen ook twee grote schilderijen van Karel Ooms. Als dank voor zijn ontvangst in 1865 schilderde hij:
- Onze-Lieve-Vrouw die de rozenkrans geeft aan de H. Dominicus (1866)
- De Hemelvaart van Christus (1868)
Bron
Dessel, anno… – deel 2, Heemkundige Kring De Griffioen Dessel vzw
